Barn som veks opp i familiar med låg inntekt og som får tenester frå barnevernet og NAV

Case 5 rettar fokus mot vilkåra for medverknad for barn i barnevernet som veks opp i familar med låg inntekt og som får tenester frå NAV. Forskingsspørsmålet er: Kva hemmar og fremjar høve til medverknad for desse barna?

 

Bakgrunnen for forskingsprosjektet er at det er eit gap mellom offentlege målsetjingar om barns rett til medverknad i barnevernet og NAV og korleis medverknad blir gjennomført i praksis. Internasjonale studie viser mellom anna at det ofte er ulike oppfatningar mellom barnet og den tilsette i barnevernet om kor mykje medverknad som er tenleg. Medan barn oftast ønsker medverknad, kan barnevernet vurdere at barnet er for sårbart for medverknad (Bijleveld mfl, 2015). Vidare viser studie frå Noreg at NAV i liten grad snakkar direkte med barn når foreldre søker om økonomisk sosialhjelp, noko som kan bidra til å hemme barns rett til medverknad.  (Kane, Neverdal og Stenberg, 2018). Ansvaret for barns oppvekst er i dag spreidd på ulike lover og fører til at det blir uklart kva teneste som er ansvarleg for barn og unge som veks opp i familiar med låg inntekt, og desse barna risikerer å falle mellom to stolar (Tunestveit, 2013, Kojan 2011. Kan mfl., 2018). For å betre nå måla om medverknad for barn i familiar med låg inntekt er det sentralt å få kunnskap om kvifor det er så vanskeleg å få til, kva som opnar for medverknad og korleis tenester som barnevernet og NAV kan utvikle samarbeidspraksisar som fremjar auka medverknad for desse barna. Gjennom samarbeid i ein forskingssirkel der barn og unge og foreldre med brukarerfaring, praksisfelt, utdanningsfelt og forskarar deltek, ønsker vi med dette forskingsprosjektet å utvikle kunnskap om mogelegheiter og barrierar for barns medverknad i praksis og i utdanningar.  


Forskingssirkelen vil vare over 18 månader med start hausten 2019. Ved hjelp av dialog og deling av kunnskap og erfaringar mellom deltakarane vert det i første fase utforska korleis brukarmedverknad vert forstått, erfart og praktisert. På bakgrunn av arbeidet i første fase vil deltakarane i fase to utvikle og prøve ut modellar som fremjar brukarmedverknad, der samarbeidspraksisar mellom barnevern og NAV vil stå i fokus. Parallelt vil det bli utvikla eit undervisningsopplegg for ulike bachelorprogram i sosialt arbeid og barnevern og for eit masteremne i brukarmedverknad. Den tredje fasen handlar om å evaluere modellar og undervisningsopplegg som er utvikla og prøvd ut.

 

Delprosjektet om medverknad for barn i barnevernet som veks opp i familiar med låg inntekt som får tenester frå NAV vert gjennomført av førsteamanuensis Tone Jørgensen og høgskulelektor Berit Marie Njøs ved Høgskulen på Vestlandet

 

 

 

Tone Jørgensen

Førsteamanuensis
Høgskolen på Vestlandet
Tone.Jorgensen@hvl.no

Berit Marie Njøs

Høgskolelektor
Høgskolen på Vestlandet
berit.njos@hvl.no

Status mars 2020:

I forskingssirkelen deltek to personar frå NAV og to personar frå barnevernet, to foreldre med erfaring frå både barnevernet og NAV og to ungdommar med erfaring frå barnevernet som har vekse opp i familiar med låg inntekt. Alle brukarane og dei profesjonelle er del av barnevernet og NAV i den same kommunen.

Vi har hatt 4 møte i forskingssirkelen så langt, der arbeidet starta med å utforske deltakarane sine erfaringar med og forståingar av kva det vil seie å medverke for barn. På bakgrunn av dette, vart gruppa samde om å diskutere kva som hemmar og fremmar medverknad på tre ulike nivå:

-       Individnivå (kunnskap/kompetanse, haldningar og ferdigheiter hjå brukar og den profesjonelle- inkludert forhold ved relasjonen)

-       Organisatorisk nivå (fysiske og materielle forhold, rutinar/prosedyrer, tid og ressursar i tenestene)

-       Samfunnsnivå (skam/tabu knytt til fattigdom, verdiar og normer knytt til barns deltaking og medverknad)

Diskusjonane har vore gode og lærerike, og planen er å komme gjennom alle tema i løpet av juni. Då går arbeidet over i fase to der vi på bakgrunn av diskusjonane blir samde om å prøve ut nye modellar for samarbeid mellom barnevernet og NAV som kan betre mogelegheiter for brukarmedverknad for barn. Vi skal både utvikle samarbeidsmodellar for praksis i tenestene og vi skal utvikle undervisningsopplegg for utdanningsprogram ved Høgskulen på Vestlandet.     

I tillegg til møta i forskingssirkelen vert det jobba med å gjennomføre ein systematisk litteraturstudie om vilkår for barns deltaking i sosiale tenester. I litteraturstudien vil me utforske og gjennomføre analysar av eksisterande forskingslitteratur om korleis barn sjølv forstår og definerer brukarmedverknad, kva ønske og behov dei har for medverknad og kva barrierer og muligheter dei har opplevd for brukarmedverknad i sosiale tenester.

 

Status Oktober 2019:

Deltakarane i forskingssirkelen er no på plass. I denne er oss to forskarar, to personar frå NAV og to personar frå barnevernet med, i tillegg til tre foreldre med erfaring frå både barnevernet og NAV og tre ungdommar med erfaring frå barnevernet som har vekse opp i familiar med låg inntekt. Mandag 21.oktober hadde me vårt første møte i forskingssirkelen. Det var god stemning og mykje engasjement i gruppa. Første møte vart brukt til å bli betre kjend med kvarandre og til å utforske kvarandre sine erfaringar og forståingar av kva det vil seie å medverke for barn. Me skal ha to møte til før nyttår, og me gler oss til det vidare arbeidet.

  I tillegg til møta i forskingssirkelen vert det jobba med å gjennomføre ein systematisk litteraturstudie om vilkår for barns deltaking i sosiale tenester. I litteraturstudien vil me utforske og gjennomføre analysar av eksisterande forskingslitteratur om korleis barn sjølv forstår og definerer brukarmedverknad, kva ønske og behov dei har for medverknad og kva barrierer og muligheter dei har opplevd for brukarmedverknad i sosiale tenester. Planen er å ferdigstille litteraturstudien innan utgangen av april 2020.